తిథి అంటే ఏమిటి? శుక్ల పక్షం, కృష్ణ పక్షం వివరణ

తిథి అంటే ఏమిటి?

తిథి అనేది చాంద్రమాన పంచాంగంలోని మొదటి అంగం. సూర్యుడు, చంద్రుల మధ్య కోణీయ దూరం 12 డిగ్రీలు పెరిగే కాలాన్ని ఒక తిథి అంటారు. అమావాస్య నుండి పౌర్ణమి వరకు 15 తిథులు (శుక్ల పక్షం), పౌర్ణమి నుండి అమావాస్య వరకు 15 తిథులు (కృష్ణ పక్షం) — మొత్తం 30 తిథులతో ఒక చాంద్రమాసం పూర్తవుతుంది.

15 తిథుల పేర్లు

పాడ్యమి, విదియ, తదియ, చవితి, పంచమి, షష్ఠి, సప్తమి, అష్టమి, నవమి, దశమి, ఏకాదశి, ద్వాదశి, త్రయోదశి, చతుర్దశి — చివరగా శుక్ల పక్షంలో పౌర్ణమి, కృష్ణ పక్షంలో అమావాస్య వస్తాయి.

ఏ తిథి దేనికి అనుకూలం?

విదియ, తదియ, పంచమి, సప్తమి, దశమి, త్రయోదశి తిథులను శుభ తిథులుగా పరిగణిస్తారు — వివాహం, గృహప్రవేశం వంటి కార్యాలకు అనుకూలం. చవితి, అష్టమి, నవమి, చతుర్దశి తిథుల్లో శుభకార్యాలు సాధారణంగా చేయరు. ఏకాదశి ఉపవాసానికి, పూజలకు విశేషమైనది. అమావాస్య పితృ కార్యాలకు ముఖ్యమైనది.

తిథుల ఐదు గణాలు

తిథులను నంద (పాడ్యమి, షష్ఠి, ఏకాదశి), భద్ర (విదియ, సప్తమి, ద్వాదశి), జయ (తదియ, అష్టమి, త్రయోదశి), రిక్త (చవితి, నవమి, చతుర్దశి), పూర్ణ (పంచమి, దశమి, పౌర్ణమి/అమావాస్య) అనే ఐదు గణాలుగా విభజిస్తారు. రిక్త తిథుల్లో కొత్త పనులు ప్రారంభించకపోవడం మంచిదని సంప్రదాయం.

తిథి క్షయం, తిథి వృద్ధి

చంద్రుని గమన వేగం మారుతూ ఉండటం వల్ల కొన్నిసార్లు ఒక తిథి సూర్యోదయాన్ని తాకకుండా పోతుంది (తిథి క్షయం), కొన్నిసార్లు రెండు రోజులు సూర్యోదయాన్ని తాకుతుంది (తిథి వృద్ధి). అందుకే పండుగ తేదీలు పంచాంగం చూసి నిర్ణయిస్తారు.