కార్తీక మాసం — దీపారాధన, సోమవార వ్రతాల విశిష్టత

కార్తీక మాసం విశిష్టత

దీపావళి మర్నాటి నుండి ప్రారంభమయ్యే కార్తీక మాసం శివకేశవులిద్దరికీ ప్రీతికరమైన మాసం. 'న కార్తీక సమో మాసః' — కార్తీకానికి సమానమైన మాసం లేదని పురాణ వచనం. ఈ నెలలో సూర్యుడు తుల-వృశ్చిక రాశుల్లో సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు కృత్తిక నక్షత్రంతో కూడిన పౌర్ణమి రావడం వల్లే దీనికి కార్తీక మాసమని పేరు.

దీపారాధన మహిమ

కార్తీకంలో ప్రతి సాయంత్రం తులసి కోట వద్ద, గుమ్మం వద్ద దీపం వెలిగించడం ప్రధాన ఆచారం. ఆకాశ దీపం (వెదురు కర్రపై ఎత్తుగా దీపం) పెట్టడం, నదులు-చెరువుల్లో దీపాలు వదలడం విశేష పుణ్యప్రదమని కార్తీక పురాణం చెబుతుంది. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు 365 వత్తుల దీపం వెలిగించే సంప్రదాయమూ ఉంది.

సోమవార వ్రతాలు

కార్తీక సోమవారాలు శివారాధనకు అత్యంత విశిష్టం. ఉపవాసం ఉండి, శివాలయంలో అభిషేకం చేయించి, సాయంత్రం నక్షత్ర దర్శనం తర్వాత భోజనం చేయడం వ్రత విధానం. నాలుగు లేదా ఐదు కార్తీక సోమవారాలూ వ్రతం చేస్తే సంవత్సరమంతా శివపూజ చేసిన ఫలమని విశ్వాసం.

ముఖ్య పర్వదినాలు

నాగుల చవితి (శుద్ధ చవితి), క్షీరాబ్ధి ద్వాదశి — తులసి కల్యాణం (శుద్ధ ద్వాదశి), కార్తీక పౌర్ణమి — జ్వాలా తోరణం, మాస శివరాత్రి — ఇవి కార్తీక మాసంలోని ప్రధాన పర్వాలు. వనభోజనాలు (ఉసిరి చెట్టు కింద సామూహిక భోజనం) కార్తీకంలోనే జరుపుకుంటారు.

జ్యోతిష్య కోణం

ఈ మాసంలో సూర్యుడు నీచ రాశి అయిన తులలో ఉంటాడు — సూర్య బలం తగ్గే ఈ కాలంలో దీపారాధన ద్వారా తేజస్సును పెంపొందించుకోవాలన్నది ఆంతర్యం. ఉసిరి (ఆమలకి) సేవనం, నదీ స్నానం ఈ మాసంలో ఆరోగ్యానికీ మేలు చేస్తాయని ఆయుర్వేదమూ చెబుతుంది.