ಇಂದಿನ ತಿಥಿ — ತದಿಗೆ

ತಿಥಿ ಪಂಚಾಂಗದ ಐದು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಒಂದು ಚಾಂದ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ 30 ತಿಥಿಗಳಿವೆ — ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ 15, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ 15.

ತಿಥಿಯ ಬಗೆಗಳು

ತಿಥಿಗಳನ್ನು 5 ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ನಂದಾ (1,6,11), ಭದ್ರಾ (2,7,12), ಜಯಾ (3,8,13), ರಿಕ್ತಾ (4,9,14), ಪೂರ್ಣಾ (5,10,15).

ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ತಿಳಿಯುವುದು ಮುಹೂರ್ತ (ಶುಭ ಸಮಯ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ನಡುವಿನ ಕೋನೀಯ ಅಂತರವು ನಿಖರವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ತಗಲುವ ಕಾಲಾವಧಿಯೇ ಒಂದು ತಿಥಿ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ನಂತರ ಚಂದ್ರನು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ಡಿಗ್ರಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ತಿಥಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುನ್ನೂರ ಅರವತ್ತು ಡಿಗ್ರಿ ತುಂಬಿದಾಗ ಮೂವತ್ತು ತಿಥಿಗಳು ಮುಗಿದು ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾಸ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಿಥಿ ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಿನಾಂಕದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯ ವೇಗ ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಒಂದು ತಿಥಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಒಂದೇ ತಿಥಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಥಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇರುವ ತಿಥಿಯನ್ನೇ ಆ ದಿನದ ತಿಥಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕನ್ನಡ ಪಂಚಾಂಗಗಳ ರೂಢಿ.

ಚಂದ್ರಕಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಹದಿನೈದು ತಿಥಿಗಳ ಗುಂಪು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ; ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಹದಿನೈದರ ಗುಂಪು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ. ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹದಿನೈದನೆಯ ತಿಥಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಹದಿನೈದನೆಯದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ.

ಪ್ರತಿ ತಿಥಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಅಧಿದೇವತೆ ಇದ್ದಾರೆ. ವ್ರತ, ದೇವಸ್ಥಾನ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಈ ದೇವತಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ.

• ಪಾಡ್ಯ — ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ತಿಥಿ, ಅಧಿದೇವತೆ ಅಗ್ನಿ. ಯುಗಾದಿಯಂತಹ ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಬಳಕೆ.
• ಬಿದಿಗೆ — ಅಧಿದೇವತೆ ಬ್ರಹ್ಮ. ವ್ಯಾಪಾರ, ಪ್ರಯಾಣ, ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಖರೀದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
• ತದಿಗೆ — ಅಧಿದೇವತೆ ಗೌರಿ. ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿ, ಗೌರಿ ವ್ರತಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತ.
• ಚೌತಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಗಣಪತಿ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿಯ ದಿನ; ರಿಕ್ತಾ ವರ್ಗದ್ದಾದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಪಂಚಮಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ನಾಗದೇವತೆಗಳು. ನಾಗರಪಂಚಮಿ, ವಿದ್ಯಾರಂಭ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಸೇವನೆಗೆ ಸೂಕ್ತ.
• ಷಷ್ಠಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಸ್ಕಂದ ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಸಂಬಂಧಿ ವ್ರತಗಳ ತಿಥಿ.
• ಸಪ್ತಮಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಸೂರ್ಯ. ರಥಸಪ್ತಮಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
• ಅಷ್ಟಮಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ರುದ್ರ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿ; ಉಗ್ರ ತಿಥಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಮದುವೆಗೆ ವರ್ಜ್ಯ.
• ನವಮಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ದುರ್ಗಾ. ರಾಮನವಮಿ, ಮಹಾನವಮಿ ಮತ್ತು ಆಯುಧಪೂಜೆಯ ತಿಥಿ.
• ದಶಮಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಯಮ. ವಿಜಯದಶಮಿ; ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ.
• ಏಕಾದಶಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ವಿಶ್ವೇದೇವತೆಗಳು. ಉಪವಾಸ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಏಕಾದಶಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
• ದ್ವಾದಶಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ವಿಷ್ಣು. ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತದ ಪಾರಣೆ ಈ ತಿಥಿಯಲ್ಲೇ ಆಗಬೇಕು.
• ತ್ರಯೋದಶಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಮನ್ಮಥ. ಪ್ರದೋಷ ವ್ರತ, ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಧನತ್ರಯೋದಶಿ.
• ಚತುರ್ದಶಿ — ಅಧಿದೇವತೆ ಶಿವ. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ; ರಿಕ್ತಾ ವರ್ಗದ ತಿಥಿ.
• ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣಿಮೆ — ಹದಿನೈದನೆಯ ತಿಥಿ. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಅಧಿದೇವತೆ ಪಿತೃಗಳು, ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಅಧಿದೇವತೆ ಚಂದ್ರ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತ.

ಒಂದು ತಿಥಿ ಎರಡು ಸೂರ್ಯೋದಯಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ತಿಥಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಯಾವ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟದೆ ಒಂದೇ ಹಗಲಿನೊಳಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಗಿದರೆ ಅದು ಕ್ಷಯ ತಿಥಿ. ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಸಂಕಷ್ಟಿ ಯಾವ ದಿನ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟುವುದು ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೇ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಾಂಗಗಳು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮತ್ತು ಸೌರಮಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದಂದು ಬಂದರೆ, ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಚಾಂದ್ರ ತಿಥಿಯೇ.

ದೃಕ್ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಸಿದ್ಧಾಂತ ಪದ್ಧತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಬರುವುದುಂಟು. ಈ ಪುಟದ ಲೆಕ್ಕ ದೃಕ್ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥೂಲ ಗಣಿತ; ಮದುವೆ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆ ನೋಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಪಂಚಾಂಗ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ಐದು ಅಂಗಗಳು — ವಾರ, ತಿಥಿ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕರಣ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಥಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಅಂತರವನ್ನು, ನಕ್ಷತ್ರ ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಯೋಗ ಎರಡರ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮತ್ತು ಕರಣ ತಿಥಿಯ ಅರ್ಧವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮುಹೂರ್ತ ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಈ ಐದನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದಬೇಕು. ತಿಥಿ ಶುಭವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದೇ ದಿನ ವಿಷ್ಟಿ ಕರಣ ಅಥವಾ ವೈಧೃತಿ ಯೋಗ ಬಂದರೆ ಆ ಸಮಯವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ರಿಕ್ತಾ ತಿಥಿಯಾದರೂ ಉತ್ತರಾಷಾಢದಂತಹ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿ ಯೋಗ ಸೇರಿ ಬಂದರೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ಮುಹೂರ್ತ ಗ್ರಂಥಗಳ ನಿಲುವು.

ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಂದಿನ ರಾಹುಕಾಲ, ಗುಳಿಕ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಯಮಗಂಡವನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕು. ಪೂರ್ಣ ದಿನದ ವಿವರಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ಪಂಚಾಂಗ, ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಶುಭ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಹೂರ್ತ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.